درباره روغن گلیسیرین
روغن گلیسیرین که با نام علمی گلیسرول نیز شناخته میشود، در حقیقت یک روغن نیست، بلکه یک ترکیب آلی از دسته الکلهای سه عاملی است که به صورت مایعی شفاف، بیبو، چسبناک و با طعمی شیرین یافت میشود و به دلیل توانایی فوقالعاده در جذب و حفظ رطوبت، به عنوان یکی از قویترین و پرمصرفترین مرطوبکنندههای طبیعی در جهان شناخته میشود . این ماده ارزشمند که به طور طبیعی در تمام چربیهای گیاهی و حیوانی (مانند روغن نارگیل، نخل و سویا) یافت میشود و حتی در پوست ما نیز وجود دارد، از دو منبع اصلی به دست میآید: نوع طبیعی آن از هیدرولیز روغنهای گیاهی استخراج میشود و نوع سنتزی آن از فرآوردههای پتروشیمی تولید میگردد که برای مصارف صنعتی کاربرد دارد . خواص شگفتانگیز گلیسیرین ناشی از وجود سه گروه هیدروکسیل در ساختار مولکولی آن است که به آن خاصیت مرطوبکنندگی و حلشدن در آب را میبخشد . مهمترین و شناختهشدهترین کاربرد گلیسیرین در حوزه مراقبت از پوست است؛ این ماده به عنوان یک “مرطوبکننده” (Humectant) قدرتمند عمل کرده و با جذب رطوبت از هوا و لایههای زیرین پوست به سطح، باعث آبرسانی عمیق، نرمی و لطافت پوست میشود و از خشکی، ترکخوردگی و پوسته پوسته شدن جلوگیری میکند . گلیسیرین با تقویت سد دفاعی پوست، از آن در برابر عوامل استرسزای محیطی و آلایندهها محافظت کرده و با خواص ضدالتهابی خود، به تسکین التهابات، کاهش قرمزی و درمان مشکلات پوستی مانند اگزما، پسوریازیس و آکنه کمک میکند . علاوه بر این، این ماده با تحریک تولید کلاژن و الاستین، در کاهش چینوچروک، بهبود بافت پوست و حفظ جوانی و شادابی آن نقش مؤثری ایفا میکند . در زمینه مراقبت از مو، گلیسیرین با نفوذ به ساقه مو و حفظ رطوبت، از شکنندگی، خشکی، وزی و موخوره جلوگیری کرده و به نرمی، درخشندگی و خوشحالتی موها کمک میکند . ماساژ این ماده بر روی پوست سر (اغلب به همراه سایر ترکیبات) با بهبود گردش خون و خاصیت ضدالتهابی، شوره سر را کاهش داده، فولیکولهای مو را تقویت کرده و به رشد بهتر موها کمک میکند . فراتر از زیبایی، گلیسیرین کاربردهای گستردهای در صنایع غذایی (به عنوان مرطوبکننده، شیرینکننده و نگهدارنده در کیک، شکلات و نوشیدنیها)، داروسازی (در شربتهای سرفه، شیافهای ملین برای درمان یبوست، قطرههای چشمی و محصولات بهداشت دهان) و صنعت (در تولید صابون، مواد شوینده، رنگ، رزین و حتی مواد منفجره) دارد . یک فرم دارویی خاص به نام “گلیسیرین فنیکه” نیز وجود دارد که ترکیبی از گلیسیرین و فنل است و برای نرم کردن جرم گوش و تسکین دردهای خفیف گوش مورد استفاده قرار میگیرد .
برای بهرهمندی از خواص بینظیر این ماده، روش مصرف آن بسیار متنوع و ساده است. برای **مراقبت از پوست**، میتوان گلیسیرین خالص را به دلیل غلظت بالا و احتمال ایجاد حس چسبندگی و حتی کمآبی پوست در شرایط رطوبت بسیار کم، **همیشه با یک روغن حامل (مانند روغن نارگیل، بادام شیرین، ویتامین E) یا مایعاتی مانند گلاب و آب مقطر رقیق کرد** . یک ترکیب فوقالعاده و پرطرفدار برای رفع خشکی و شادابی پوست، مخلوط کردن مقادیر مساوی گلیسیرین و گلاب در یک بطری اسپری و استفاده روزانه به عنوان تونر است . برای درمان ترک پاشنه پا، میتوان مخلوطی از گلیسیرین، گلاب و آبلیمو تهیه کرده و هر شب روی پاها ماساژ داد و با فویل پوشاند . برای کاهش چینوچروک، ترکیب گلیسیرین با روغن ویتامین E و ماساژ شبانه روی صورت بسیار مؤثر است . برای **مراقبت از مو**، میتوان از ترکیب گلیسیرین با گلاب و چند قطره اسانس (مانند نعناع یا رزماری) به عنوان اسپری مو استفاده کرد . همچنین ماسکهای متنوعی مانند ترکیب گلیسیرین با ژل آلوئهورا (برای تقویت مو و جلوگیری از نازک شدن)، روغن بادام (برای جلوگیری از شکنندگی) و روغن نارگیل (برای رشد مو) میتواند یک بار در ماه به کار رود . در **مصارف دارویی**، شیاف گلیسیرین برای رفع یبوست و قطره گلیسیرین فنیکه برای نرم کردن جرم گوش (معمولاً ۳ بار در روز و هر بار ۳ قطره به مدت ۳ روز) مطابق دستور پزشک مصرف میشود .
با وجود تمام فواید، رعایت نکات ایمنی ضروری است. برای مصارف موضعی، **انجام تست حساسیت (پچ تست) روی بخش کوچکی از پوست (مانند پشت آرنج) قبل از اولین استفاده الزامی است** تا از عدم وجود حساسیت یا آلرژی (مانند قرمزی، خارش و التهاب) اطمینان حاصل شود . هرگز گلیسیرین رقیقنشده را به مقدار زیاد و به تنهایی روی پوست نمالید، زیرا در شرایط رطوبت بسیار کم هوا، ممکن است رطوبت را از لایههای عمیق پوست به سطح کشیده و باعث کمآبی و تحریک پوست شود . از تماس گلیسیرین با چشمها، داخل بینی و گوش (به جز قطره مخصوص گوش) و زخمهای باز خودداری کنید . در مورد مصرف گلیسیرین فنیکه برای گوش، باید بسیار مراقب بود که دارو به چشم نرسد و از مصرف آن در صورت پارگی پرده صماخ خودداری شود . مصرف گلیسیرین در دوران بارداری و شیردهی باید با احتیاط و زیر نظر پزشک انجام شود . در نهایت، برای نگهداری، گلیسیرین را در بطری دربسته، در جای خشک، خنک و دور از نور مستقیم خورشید و دسترس کودکان قرار دهید. قطره گلیسیرین فنیکه نیز پس از باز شدن، حداکثر تا ۲۰ روز قابلیت مصرف دارد .
